Dzień Ziemi - Kolorowy świat

W programie m.in.:

• wykłady popularnonaukowe,
• warsztaty dla dzieci i młodzieży,
• gra terenowa na świeżym powietrzu,
• stoiska edukacyjne i wystawcy,
• obserwacje Słońca.

Wystawcy

Hol Parku Nauki, hol Planetarium, plac przed Planetarium

• Stanowiska sprzedażowe minerałów i skał
• Stanowiska kół naukowych Uniwersytetu Śląskiego
• Stanowisko z farbami dla najmłodszych (11:00-14:00)

Gra terenowa

Plac wokół Planetarium – Śląski Ogród Botaniczny

Słoneczna ekspedycja to edukacyjna gra terenowa dla całych rodzin, przygotowana przez Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie. Podczas zabawy uczestnicy odkryją tajemnice naszej najbliższej gwiazdy oraz dowiedzą się, jak słońce wpływa na nasze otoczenie, przyrodę i oczywiście kolory. Na trasie nie zabraknie zadań, ciekawostek i dobrej zabawy.

Obserwacje Słońca

Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii o/Śląski

Obserwacje prowadzone przez Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii o/Śląski.

11:00 Wyścig kosmiczny: Program Mercury - dr inż. Marcin Gerlich

Wykład poświęcony będzie początkom amerykańskich prac nad lotami kosmicznymi, sięgającym okresu sprzed powołania NASA, gdy rozwój technologii rakietowych odbywał się głównie w ramach projektów wojskowych i badań doświadczalnych. Na tym tle przedstawiony zostanie program Mercury – pierwszy amerykański program lotów załogowych, stanowiący odpowiedź Stanów Zjednoczonych na wczesne sukcesy Związku Radzieckiego w wyścigu kosmicznym. Omówione zostaną geneza programu, jego kluczowe misje, sylwetki pierwszych astronautów oraz jego znaczenie technologiczne i polityczne jako fundamentu dla kolejnych etapów eksploracji kosmosu – programów Gemini i Apollo.

12:00 Niebo NIE jest czarne – Damian Jabłeka „Dotknij nieba”

Jaki kolor ma nocne niebo? Jest czarne, czy może granatowe, srebrne lub brunatne? Zapraszamy na podróż przez barwy nocy: od tego, co widzi ludzkie oko, przez wpływ atmosfery i sztucznego światła, aż po kolory ujawniane przez współczesne teleskopy. Dowiemy się skąd bierze się poświata nocnego nieba i dlaczego ciemność wcale nie jest tak ciemna, jak zwykliśmy myśleć. Bo noc ma więcej kolorów niż podpowiada nam wyobraźnia.

Damian Jabłeka - astronom, popularyzator nauki, miłośnik nieba, wicedyrektor Planetarium Śląskiego, gdzie przybliża dzieciom i młodzieży zagadki kosmosu. Swoją pasją niebem dzieli się także na profilu społecznościowym „Dotknij nieba! Damian Jabłeka”.

13:00 Dlaczego trawa jest zielona a niebo niebieskie? – Adrian Pacek

Czym właściwie jest kolor? Czy to wyłącznie cecha oglądanego obiektu? Jak postrzegamy barwy, czyli dlaczego ekrany świecą tylko trzema kolorami? Czy trawa zawsze jest zielona, czyli jak kolor zależy od oświetlenia? Czy światło białe jest kolorowe? Co to znaczy, że coś jest czarne? Czy na Marsie niebo jest niebieskie, a zachody Słońca czerwone? Spróbujemy odpowiedzieć na te pytania tak prosto jak tylko się da. Ale nie bardziej.

Adrian Pacek – z wykształcenia fizyk, z zamiłowania nauczyciel i popularyzator nauki w Planetarium Śląskim. Laureat nagrody Polskiego Towarzystwa Fizycznego. Autor publikacji naukowych oraz wystąpień konferencyjnych. Sekretarz naukowy Olimpiady Astronomicznej.

14:30 Światło jako nośnik informacji – dr Waldemar Ogłoza

Światło jest dla nas podstawowym źródłem informacji o kosmosie. Jego rejestracja, pomiary i analizy odkrywają przed nami nie tylko wygląd obiektu, ale pozwalają na bardziej szczegółowe badania. Czy te samy metody stosuje się do badania naszej planety? Jak wykorzystuje się zdjęcia satelitarne? Czy bez nich meteorologia, klimatologia czy gospodarka rolna mogłyby się rozwijać? Odpowiedź znajdziecie podczas wykładu.

dr Waldemar Ogłoza – astronom pracujący na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej oraz w Planetarium Śląskim. Obserwacje prowadzi m. in. w Obserwatoriach na Suchorze oraz w Chorzowie. Popularyzator astronomii. Od wielu lat związany z Olimpiadą Astronomiczną.

15:30 Fajerwerki Natury: kto i dlaczego świeci w głębinach – Antonina Gajo

Światło słoneczne jest dla nas czymś oczywistym i niezbędnym do przetrwania, ale jak z jego brakiem radzą sobie zwierzęta w głębinach oceanów? W jakim celu same zaczęły wytwarzać światło i dlaczego jest ono niebieskie? Zanurz się w głębiny i odkryj jakie świetlne strategie pozwalają przetrwać pod wodą. 

Antonina Gajo - absolwentka oceanografii na Uniwersytecie Gdańskim, od lat zafascynowana zjawiskiem bioluminescencji. Doświadczenie zdobywała na Uniwersytecie w Évorze i Instytucie ISPA w Lizbonie. Obecnie hydrolożka specjalizująca się w modelowaniu hydrodynamicznym.

16:30 Mielone mumie, błękitne złoto, palone kości - skąd się brały kolory? – Ola i Piotr Stanisławscy „Crazy Nauka”

Średniowieczni malarze używali krwistej czerwieni zmielonych owadów, a XIX-wieczni artyści wykorzystywali farby zrobione z egipskich mumii. Podróżujemy przez czas i przestrzeń sprawdzając, w jak dziwny, zaskakujący, czasem makabryczny sposób tworzono barwniki. Od ślimaczej purpury wartej więcej niż złoto, przez palone kości po żywicę „smoczej krwi” - jak ludzie układali paletę kolorów.

Ola i Piotr Stanisławscy - dziennikarze naukowi i radiowi, autorzy licznych podcastów, audycji i bloga Crazy Nauka. Autorzy książki popularnonaukowej „Fakt, nie mit”. Laureaci licznych konkursów, m.in. POP Science 2020 oraz Podcast Roku 2023. Tropiciele naukowych ciekawostek i opowieści.

Jak dobrze znasz Ziemię? - Turniej wiedzy o naszej planecie

Wydarzenie ma charakter edukacyjno-rozrywkowy i stanowi okazję do sprawdzenia swojej wiedzy z zakresu nauk o Ziemi w interaktywnej formule.

Regulamin znajdziecie TUTAJ

Turniej zostanie przeprowadzony w dwóch edycjach:

godz. 13:30 – dla rodzin z dziećmi do 12. roku życia

godz. 17:00 – dla młodzieży i dorosłych (13+)

Uczestnicy biorą udział w drużynach liczących od 1 do 4 osób. W każdej edycji obowiązuje limit 35 uczestników.

Przebieg turnieju

Turniej polega na udzielaniu odpowiedzi na pytania z zakresu nauk o Ziemi przy wykorzystaniu interaktywnego systemu do głosowania. Punktacja uzależniona jest od poprawności oraz czasu udzielenia odpowiedzi.

Nad przebiegiem wydarzenia czuwają prowadzący oraz ekspert. W przypadku remisu przewidziana jest dogrywka.

Nagrody

Po każdej edycji nagrodzone zostaną trzy najlepsze drużyny. Zwycięzcy otrzymają nagrodę główną – meteoryt. Wręczenie nagród odbywa się bezpośrednio po zakończeniu turnieju.

Zgłoszenia

Rejestracja odbywa się poprzez formularze online:

I edycja: https://forms.cloud.microsoft/e/uts7a4X29G?origin=lprLink

II edycja: https://forms.cloud.microsoft/e/1C3Me20yeT?origin=lprLink

Zgłoszenia przyjmowane są w dniach 16–24 kwietnia 2026 r. (do godz. 16:00). W przypadku dostępności miejsc możliwa będzie również rejestracja w dniu wydarzenia.

Informacje organizacyjne

Podczas wydarzenia mogą być wykonywane zdjęcia i nagrania w celach promocyjnych. Udział w ich utrwalaniu jest dobrowolny i nie wpływa na możliwość uczestnictwa w turnieju. Szczegółowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych znajdują się w regulaminie.

Wielka moc małych skał (wiek uczestników: 8-11 lat)

Kup bilet: TUTAJ

Skały są tak powszechne, że często na nie zwracamy uwagi. Niektóre z nich mają niezwykłe właściwości i zastosowania. O tym przekonacie się na zajęciach, które połączą naukę z zabawą, rozbudzą ciekawość i pokażą Wam, że nawet pospolite skały kryją w sobie wielkie historie i supermoce, bez których trudno wyobrazić sobie nasz świat.

Prowadząca: Daria Pilich - geografka i edukatorka w Planetarium Śląskim. Zajmuje się popularyzacją nauk przyrodniczych oraz organizacją wydarzeń edukacyjnych. Prywatnie pasjonatka roślin i haftu.

Kolor ma znaczenie – o kolorach w przyrodzie i jej opisywaniu (wiek uczestników: 7-10 lat)

Kup bilet: TUTAJ

Jak stać się niewidzialnym dla przeciwnika? Dlaczego najbardziej jadowite stworzenia noszą jaskrawe barwy ostrzegawcze? Skąd się biorą barwy minerałów? Jak za pomocą kolorów oddać ukształtowanie terenu, głębię oceanów czy gęstość zaludnienia?

O tym wszystkim dowiesz się na warsztatach o kolorach właśnie.

Prowadząca: Małgorzata Rahmonov – geografka, pracuje w Muzeum Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego. Od kilkunastu lat prowadzi zajęcia edukacyjne z zakresu nauk przyrodniczych dla wszystkich, którzy chcą poznać tajniki naszej planety.

Kolorowa historia Ziemi – jak uporządkować dzieje Ziemi i nie zwariować (wiek uczestników: 10-13 lat)

Kup bilet: TUTAJ

Zapraszamy na wspólną podróż przez 4,6 miliarda lat historii Ziemi – od ognistych początków planety, przez panowanie dinozaurów, aż po chwilę obecną. Wspólnie rozszyfrujemy tabelę stratygraficzną, zmieniając suche rzędy dat w pasjonującą opowieść. To nie będzie nauka na pamięć, ale nauka czytania kolorów.

Prowadząca: Zuzanna Wawrzyniak - paleontolożka badająca historię roślin od ich pojawienia się na Ziemi do czasów, gdy zjadały je dinozaury. Pracuje w Instytucie Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego oraz w Muzeum Nauk o Ziemi, gdzie opiekuje się kolekcją paleontologiczną.

Twarda sprawa (wiek uczestników: +14 lat)

Kup bilet: TUTAJ

Czym różni się minerał od skały? Jak rozpoznać prawdziwy „skarb” ukryty w Ziemi? Podczas warsztatów geologicznych poznasz świat minerałów, nauczysz się rozpoznawać je gołym okiem i dowiesz się jakie są rodzaje skał. Dowiesz się też jak wiedza o budowie naszej planety pomaga badać kosmos.

Prowadząca: Aleksandra Chrzan - geolożka, absolwentka Akademii Górniczo Hutniczej w Krakowie. Od czterech lat związana z Planetarium Śląskim. Jej pasją są geologia i paleontologia, a także fantastyka i grafika komputerowa. Współtworzy Festiwal Fantastyki Cosmicon.

Seans „Niebo przez lornetkę”

Kup bilet: TUTAJ

Zapraszamy na seans prowadzony na żywo z wykorzystaniem wyłącznie analogowego projektora gwiazd. Planetarium wyświetla nie tylko gwiazdy, ale też obiekty mgławicowe, tak jak są one widoczne na prawdziwym niebie. Wiele z nich można obserwować już za pomocą lornetki, o czym możesz przekonać się sam. Po znanych i mniej znanych obiektach nocnego nieba poprowadzi nas Krzysztof Dwornik – miłośnik obserwacji nocnego nieba przez lornetkę właśnie. Koniecznie zabierz ze sobą lornetkę!

Seans relaksacyjny

Kup bilet: TUTAJ

Zapraszamy na seans relaksacyjny, podczas którego zanurzysz się w przestrzeń dźwięku, obrazu i spokojnego prowadzenia medytacyjnego. W kopule Planetarium przedstawiona zostanie wizualna opowieść o ewolucji gwiazd – od ich narodzin w obłokach gazu i pyłu, przez fazę dojrzałości, aż po kolejne etapy kosmicznych przemian.

Warstwie wizualnej stworzonej przez Krzysztofa Dwornika będą towarzyszyć kojące brzmienia handpanów, na których zagrają Agata Nowak oraz Marcin Płaszczyk. Dźwięki instrumentów zbudują przestrzeń dla obrazów pojawiających się na kopule, tworząc harmonijny spektakl.

Seans wzbogacony jest o elementy medytacji, które poprowadzi Katarzyna Czubkowska, zapraszając do skierowania uwagi do wnętrza i pogłębienia oddechu. Wydarzenie przeznaczone jest dla osób dorosłych oraz młodzieży poszukujących wyciszenia, odpoczynku i doświadczenia kosmosu w spokojnej, kontemplacyjnej formie.